Mapa strony
Ciekawe linki

WIATRAK W ZAGRODZIE

Energetyka odnawialna w przeciwieństwie do tradycyjnej nie zawsze oznacza duże moce i ogromne systemy energetyczne. Technologie OZE przeznaczone są zarówno do produkcji energii na potrzeby energetyki zawodowej, jak również na potrzeby indywidualnych konsumentów. Wiele z rozwiązań stosowanych w sektorze OZE jest specjalnie dedykowanych dla lokalnych systemów energetycznych oraz dla pojedynczych gospodarstw domowych. Mała energetyka odnawialna to urządzenia o mocy do ok. 10 kW – odbiorcy indywidualni, gospodarstwa domowe, lub do 100 kW – gospodarstwa rolne wraz z małymi przedsiębiorstwami. Ci ostatni inwestują w produkcję zielonej energii przede wszystkim na własne potrzeby, a dopiero nadwyżki energii sprzedają (jako prosumenci) do sieci.

Bardzo szybki rozwój technologiczny sprawia, że małe wiatraki, kolektory słoneczne, mikrobiogazownie, pompy ciepła czy niewielkie systemy fotowoltaiczne są coraz bardziej powszechne, a ich cena spada, co sprawia, że stają się coraz bardziej dostępne indywidualnym użytkownikom. Ich zastosowanie jest szczególnie korzystne na obszarach wiejskich, gdzie mogą odegrać wielką rolę w poprawie bezpieczeństwa energetycznego, jednocześnie stając się dodatkowym źródłem dochodu właścicieli. Największymi zaletami małych systemów OZE jest ograniczanie strat energii na przesyle i kosztów oraz zwiększanie stopnia samowystarczalności energetycznej. Biorąc pod uwagę stronę ekonomiczną to kolejną szansą są nowe miejsca pracy związane z produkcją, sprzedażą, serwisem, montażem i obsługą tych urządzeń. Na Warmii i Mazurach powstają już firmy zajmujące się produkcją małych systemów do produkcji energii – małe wiatraki, kolektory, ogniwa fotowoltaiczne.

Dżwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski

Zdjęcia: Sławomir Ostrowski

Muzyka: allMeadow and Rob Costlow (na licencji CC)

 

CIEPŁO DOBRE Z NATURY

 

Głównym producentem biomasy w Polsce zgodnie z polityką energetyczną państwa ma być rolnictwo. Wg danych z 2010 r. rocznie spalanych było 7,4 mln ton biomasy, która łącznie ogrzewała około 1 mln domów jednorodzinnych. Słoma zbóż, kukurydzy i rzepaku jest plonem ubocznym produkcji rolniczej, jej produkcja w Polsce w ostatnich kilku latach wyniosła średnio 29 mln ton. Niewątpliwą zaletą słomy w stosunku do węgla jest jej zerowa emisja CO2. Podczas spalania słomy ilość CO2 oddanego do atmosfery bilansuje się z jego asymilacją przez rośliny w następnym roku wegetacji. Do niedawna słoma przeznaczana była w dużej mierze na ściółkę i paszę dla zwierząt. Jednak mimo różnorodnego wykorzystania słomy, co roku mamy do czynienia z dużymi nadwyżkami tego surowca. Nadwyżka słomy to ok. 9 mln ton, z czego na cele energetyczne wykorzystać można ok. 30%, w tym cała słomę rzepakową. W przypadku obszarów z dominacją dużych gospodarstw wielkość ta może wzrosnąć nawet do 40-50%. Słoma stanowi wartościowy nośnik energii, jej wartość opałowa jest znaczna i wynosi od ok. 13 MJ/kg (w przypadku świeżej słomy) do ok. 18 MJ/kg – słoma sucha (węgiel kamienny – ok. 25 MJ/kg). Analizując kaloryczność energetyczną słomy można przyjąć, że produkcja energii z 1 tony węgla, jest porównywalna z wielkością energii pozyskanej z 1,5 tony słomy. Ponadto słoma w porównaniu do węgla zawiera jedynie śladowe ilości organicznej siarki i tlenków azotu, substancji szkodliwych dla środowiska. Ponadto pozostająca na polu rolnika słoma, może stać się źródłem jego dodatkowego dochodu.

Na Warmii i Mazurach wg danych GUS na czerwiec 2008, powierzchnia zasiewów zboża wyniosła ok. 432 tys. ha, a rzepaku 58,2 tys. ha. Łącznie dało to 490, 2 tys. ha. potencjalnej słomy. 30%, które można by przeznaczyć na cele energetyczne daje na Warmii i Mazur potencjalnie ok. 147 tys. ha. surowca energetycznego, jakim może być słoma.

Energia wytwarzana w procesie spalania słomy może być z powodzeniem wykorzystywana w mniejszych ciepłowniach ogrzewających wsie lub małe miasta – bliski dostęp do surowca. Przykładem sprawnie działającej ciepłowni na słomę jest kotłownia w Kisielicach.

dźwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski

zdjęcia: Sławomir Ostrowski, archiwum Urzędu Miasta i Gminy Kisielice

muzyka: Orient Experiment – Mario

 

ZIELONE ZŁOTO

 

W Katedrze Inżynierii Środowiska Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie prowadzone są badania dotyczące wykorzystania biomasy glonów na cele energetyczne. Eksperymenty koncentrują się na pozyskiwaniu glonów z naturalnych akwenów oraz hodowli w warunkach kontrolowanych. Biomasa wykorzystywana jest do produkcji biogazu w procesie fermentacji metanowej lub wytwarzania biooleju, który można zastosować w silnikach spalinowych Zespól realizujący projekty
badawcze opracował własne nowatorskie rozwiązania technologiczne, które są testowane w skali laboratoryjnej oraz pilotowej. W badaniach wykorzystywana jest nowoczesna aparatura kontrolno-pomiarowa i analityczna pozwalającą na monitorowanie struktury taksonomicznej biomasy glonów oraz przebiegu procesów fermentacyjnych. Uzyskiwane wyniki badań potwierdzają, że w biomasa glonowa może być z powodzeniem wykorzystana na różne cele energetyczne.

 

Dźwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski
Zdjęcia: Sławomir Ostrowski, archiwum Katedry Inżynierii Środowiska UWM

 

  

DOMY PASYWNE

 

Dom pasywny to współczesne budownictwo, które wprowadza nowa idea w podejściu do oszczędzania energii. Standard wznoszenia takich obiektów budowlanych wyróżniają bardzo dobre parametry izolacyjne przegród zewnętrznych oraz zastosowanie szeregu rozwiązań, mających na celu zminimalizowanie zużycia energii w trakcie eksploatacji.Zgodnie z definicją przytoczoną w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE, przyjętą 19 maja 2010 r. pkt. 2 art. 2: „budynek o niemal zerowym zużyciu energii oznacza budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej […]. Niemal zerowa lub bardzo niska ilość wymaganej energii powinna pochodzić w bardzo wysokim stopniu z energii ze źródeł odnawialnych, w tym energii ze źródeł odnawialnych wytwarzanej na miejscu lub w pobliżu”. Chodzi więc o dążenie do jak najniższego zużycia energii i jak największej niezależności energetycznej budynków – ideałem byłby budynek całkowicie autonomiczny, a więc zdolny samodzielnie produkować co najmniej tyle samo energii ile zużywa. Taki budynek można by było całkowicie odciąć od zewnętrznej sieci energetycznej lub – w wersji bezpieczniejszej – sprzedawać ewentualne nadwyżki energii dostawcom.
W domach pasywnych redukcja zapotrzebowania na ciepło jest tak duża, że nie stosuje się w nich tradycyjnego systemu grzewczego, a jedynie dogrzewanie powietrza wentylacyjnego.

Dom pasywny wyróżnia bardzo niskie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania – poniżej 15 kWh/m² w ciągu rok. Oznacza to, że w ciągu sezonu grzewczego do ogrzania jednego metra kwadratowego mieszkania potrzeba 15 kWh, co odpowiada spaleniu 1,5 l oleju opałowego, bądź 1,7 m³ gazu ziemnego, czy też 2,3 kg węgla.

Nowe przepisy stanowią, że od końca 2018 roku wszystkie budynki należące do władz publicznych będą charakteryzować się niemal zerowym zużyciu energii, a od 31 grudnia 2020 to samo dotyczyć będzie wszystkich nowo powstających budynków. W chwili obecnej nie ma jednej, obowiązującej powszechnie definicji budynku prawie zeroenergetycznego. Każde z państw członkowskich ma stworzyć własną charakterystykę takiego obiektu, opartą o lokalne uwarunkowania.

Dźwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski
Zdjęcia: Wiesław Krawczyk, Sławomir Ostrowski
Muzyka: Mature Audience – StrangeZero

 

 

ENERGIA POLA

Rośliny energetyczne, to takie uprawy, których energetyczne wykorzystanie nie tylko jest możliwe, ale przede wszystkim opłacalne. Oznacza, to że ich wartość opałowa po wysuszeniu jest porównywalna z innymi nośnikami energetycznymi. Zaletą roślin energetycznych są niewątpliwie ich niewielkie wymagania glebowo – klimatyczne, co oznacza, że mogą być one uprawiane na ziemiach, które nie są wykorzystywane w produkcji typowo rolniczej. Tego typu uprawy nie są zbyt skomplikowane i kosztowne, dlatego wyprodukowana z nich energia jest przystępna cenowo.

Najbardziej popularnymi roślinami w Polsce są (gatunek – wydajność / wartość opałowa):

- Wierzba wiciowa (energetyczna) – 15 t s.m./ha / 18 MJ/kg

- Miskant olbrzymi – 20 do 25 t s.m./ha / 15 do 18 MJ/kg

- Ślazowiec pensylwański – 20 do 25 t s.m./ha / 15 MJ/kg

- Słonecznik bulwiasty (topinambur)

- Topola energetyczna (Populus sp.) – 6 do 12 t s.m./ha / 18 MJ/kg

- Róża wielokwiatowa (Rosa multiphlora) – 10 do 20 t s.m./ha / 18,5 MJ/kg

Powierzchnia upraw energetycznych występujących aktualnie na terenie województwa warmińsko-mazurskiego wynosi około 1 300 ha i w większości jest to wierzba energetyczna (640ha) oraz miskantus (540 ha).

W skali kraju potencjał energetyczny możliwy do uzyskania z plantacji energetycznych wynosi nie mniej niż 47 250 TJ.

W przypadku polowych plantacji roślin energetycznych istnieje potencjalna możliwość zagospodarowania stabilizowanych osadów ściekowych z lokalnych oczyszczalni ścieków.

W województwie warmińsko-mazurskim istnieje kilka dużych instalacji produkujących energię cieplną na bazie słomy, odpadów drzewnych oraz zrębków z plantacji energetycznych, najważniejsze z nich to:

– kotłownia opalana słomą we Fromborku (6,5 MW),

– kotłownia miejska opalana drewnem w Piszu (21 MW),

– kotłownia opalana zrębkami wierzby energetycznej w Łukcie (2,5 MW),

– kotłownia Spółdzielni Mieszkaniowej w Jonkowie opalana biomasą (3 MW)

Na terenie Warmii i Mazur funkcjonują też obiekty, w których występuje współspalanie nośników konwencjonalnych (węgla) i odnawialnych (biomasy w postaci zrębków):

– Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Olsztynie,

– Elbląskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej na obiekcie o mocy 45,8 MW.

Dżwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski
Zdjęcia: Sławomir Ostrowski

 

WODY MOC

Energia wody to najbardziej stabilna postać energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Wykorzystywana jest głównie do wytwarzania energii elektrycznej, która produkowana jest za pomocą turbiny wodnej (dawniej koło wodne) połączonej z prądnicą. Energia wody w przeciwieństwie do innych odnawialnych źródeł nie jest tak kapryśna, nie zależy od nasłonecznienia czy też poziomu wietrzności.

Elektrownie wodne buduje się najczęściej na terenach górzystych lub w miejscach gdzie możliwe jest piętrzenie wody. Im wyższe spiętrzenie i większa masa przepływającej wody, tym większą ilość wyprodukowanej energii elektrycznej. W Polsce wykorzystujemy 11% całego potencjału energii wodnej, największa koncentracja tego typu budowli ma miejsce w dorzeczu Wisły i Odry. Analizując sektor energetyki wodnej w ostatnich latach, łatwo zauważyć, że nastąpił rozwój tzw. MEW, czyli małych elektrowni wodnych budowanych na naturalnych lub sztucznych stopniach wodnych.

MEW ze względu na zainstalowaną moc dzielimy na mikro, mini i małe elektrownie. Mikroelektrownie wodne (moc instalowana do 100 kW) to głównie elektrownie przepływowe. Niewielki zbiornik, który powstaje w wyniku piętrzenia rzeki, nie może być wykorzystywany do regulacji przepływu i mocy elektrowni. Zatem jej moc zależy od naturalnego chwilowego dopływu wody do elektrowni i jest ograniczona maksymalnym i minimalnym przełykiem zainstalowanej turbiny (rzadziej kilku turbin).

Na Warmii i Mazurach istnieje 92 małe elektrownie wodne, a moc zainstalowana we wszystkich elektrowniach wodnych pozwala na wyprodukowanie rocznie 49,177 GWh energii elektrycznej. Udział energetyki wodnej w produkcji energii z OZE na Warmii i Mazurach wyniósł 2,04%, a biorąc pod uwagę wszystkie źródła udział ten wyniósł jedynie 0,21%.

Dźwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski
Zdjęcia: Sławomir Ostrowski
Muzyka: Denis Richard (na licencji CC)

 

 

FAKTY I MITY ENERGETYKI WIATROWEJ

Energia wiatru to jedno z podstawowych i najczęściej wykorzystywanych odnawialnych źródeł energii. Moc wiatru od dawna wykorzystywana była przez człowieka w jego codziennym życiu, siła wiatru służyła m.in. do pompowania wody, mielenia ziarna czy napędzania żaglowców. Obecnie wirniki wiatrowe stosuje się do napędu generatorów prądu, pomp wodnych, sprężarek powietrza itp. Od ponad 50 lat wiatr wykorzystywany jest również do wytwarzania energii elektrycznej, jako alternatywa dla tradycyjnych sposobów produkcji energii.

Rozwój technologiczny pozwolił na powstanie szerokiego asortymentu turbin wiatrowych począwszy od małych przydomowych elektrowni do ogromnych konstrukcji włączonych do systemu energetycznego. Największe turbiny wiatrowe stawiane obecnie na świecie mają średnicę wirnika ok. 130 m, a ich moc dochodzi do 5 MW. Jednak w Polsce tak duże konstrukcje są mało popularne.

Niewątpliwą zaletą energii z wiatru jest fakt, że podczas jej produkcji nie są emitowane do środowiska żadne zanieczyszczenia, a uzyskiwana moc jest stosunkowo duża. Energetyka wiatrowa jest również jedną z najbardziej kontrowersyjnych dziedzin energetyki odnawialnej.

Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego funkcjonuje 113 turbin wiatrowych o łącznej mocy ok. 140 MW. W trakcie realizacji inwestycji jest 66 turbin o potencjalnej mocy ok. 100 MW (dane z 2012r.). W Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie złożonych zostało kilkadziesiąt wniosków na postawienie ok. 900 wież o łącznej mocy ok. 2000 MW. Nie ma fizycznej, prawnej, społecznej i realnej możliwości, by wszystkie te inwestycje zostały zrealizowane. Do tej pory w energetykę wiatrową inwestują duże koncerny zagraniczne, jednak coraz więcej polskich firm wybiera ten kierunek rozwoju. Jedna z największych farm wiatrowych znajduje się w Gminie Kisielice, która jest zdecydowanym liderem rozwoju OZE wśród pozostałych gmin regionu.

Dźwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski

Zdjęcia: Sławomir Ostrowski, Marcin Gwizdała

Muzyka: Between The Lines na licencji CC

 

 

 SŁONECZNY ZYSK

Słońce w ciągu zaledwie jednego dnia dostarcza więcej energii, niż przez 27 lat zużywa cała populacja ziemskiego globu.

Promieniowanie słoneczne to odnawialne i tanie źródłem energii. Gęstość promieniowania słonecznego w Polsce waha się w granicach 950 – 1250 kWh/m2 w ciągu roku. Województwo Warmińsko-Mazurskie znajduje się w rejonie, gdzie roczne sumy promieniowania słonecznego układają się na poziomie 900 – 950 kWh/m2. Średnie nasłonecznienie wynosi około 1600 godzin na rok. Rozkład napromieniowania w ciągu roku jest nierównomierny – 80% rocznej sumy przypada od początku kwietnia do końca września.

Energia promieniowania słonecznego podlega konwersji w energię cieplną lub elektryczną. Wyróżniamy zatem konwersję fototermiczną oraz konwersję fotoelektryczną. Do wykorzystania energii słonecznej wykorzystujemy instalacje solarne, których głównymi elementami są kolektory słoneczne i panele fotowoltaiczne. T pierwsze służą do wytwarzania ciepła i podgrzewania ciepłej wody użytkowej, te drugie produkują prąd. Warto dodać, że już niedługo na rynku pojawią się nowe urządzenia typu PVT, są to instalacje, które jednocześnie będą produkować z promieni słonecznych i ciepło i prąd.

Na Warmii i Mazurach energia słoneczna stanowi jedynie 0,03 % produkcji energii ogółem. Biorąc pod uwagę jedynie źródła odnawialne to energia promieni słonecznych stanowi ok. 0,17 %. Do tej pory znaczenie energetyki słonecznej w bilansie energetycznym regionu były niewielkie, jednak energia słoneczna charakteryzuje się dużym potencjałem rozwoju – jest zeroemisyjna, wzbudza najmniej wątpliwości i sprzeciwów społecznych a dodatkowo jest tym rodzajem energii odnawialnej, który w naszym regionie jest dotowany. Od lipca 2010 r. do końca kwietnia br. na Warmii i Mazurach powstało 366 instalacji kolektorów słonecznych o łącznej powierzchni 2 457 m2 - inwestycje te powstały ze środków NFOŚiGW, w ramach programu „dotacja z kredytem” przeznaczonego dla osób fizycznych.

Wśród dużych instalacji słonecznych na Warmii i Mazurach z całą pewnością należy wyróżnić pioniera w swojej branży, a mianowicie Spółdzielnię Mieszkaniową w Gołdapii, której Prezes innowacyjnie podszedł do kwestii podgrzewania ciepłej wody użytkowej i zainstalował na dachach bloków instalację solarną kolektorów płaskich o łącznej powierzchni 1200 m2 i mocy 720 kW.

Dżwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski

Zdjęcia: Sławomir Ostrowski

Muzyka: Between The Lines na licencji CC

 

 

 

 

ENERGIA Z WNĘTRZA ZIEMI

Priorytetowym zadaniem ,,Polityki Energetycznej Polski do roku 2030’’ jest poszukiwanie nowych źródeł energii. Jednym z nich jest pozyskanie energii ze złóż gazu łupkowego (gaz ziemny uzyskiwany z łupków osadowych). Polskie zasoby gazu łupkowego szacowane są jako największe w Europie. Do chwili obecnej w kraju ( wg stanu na dzień 31 marca 2012 r.) wydano 109 koncesji na poszukiwanie złóż gazu niekonwencjonalnego. Według danych z roku 2010, Polska dwie trzecie używanego gazu importuje z Rosji. Polskie zasoby gazu łupkowego do niedawna były szacowane na największe w Europie, jednak 21 marca 2012 r. Państwowy Instytut Geologiczny wydał raport, w którym oszacował, że wielkość polskich złóż z największym prawdopodobieństwem mieści się w przedziale 346 – 768 miliardów m3.

Pierwszy odwiert w Polsce przeprowadzony przez PGNiG w Markowoli (woj. mazowieckie) nie dał pozytywnego wyniku, natomiast złoża w okolicy Lubocina (woj. pomorskie) uznane zostały za obiecujące. We wrześniu 2011 PGNiG poinformowała, że w 2014 roku na rynek gazu trafi surowiec z pierwszych sześciu odwiertów w Lubocinie. Ponowne wiercenia na Lubelszczyźnie przyniosły rezultaty. Gaz łupkowy odkryto we wrześniu 2011 roku w rejonie wsi Krupe i Krynica w powiecie krasnostawskim.

Szacuje się, iż polskie zasoby gazu łupkowego możliwego do eksploatacji, powinny zaspokoić zapotrzebowanie Polski na gaz przez najbliższe 300 lat. Na terenie Województwa Warmińsko – Mazurskiego w miejscowości Rogity koło Braniewa w grudniu 2011 roku dokonano pierwszego odwiertu, gazu poszukuje firma Talisman Energy Polska. W najbliższym czasie planowane są kolejne wstępne odwierty na terenie powiatu Bartoszyckiego.

Dżwięk: Barbara Fedoniuk, Marian Dąbrowski
Zdjęcia: Sławomir Ostrowski oraz materiały prasowe PGNiG i Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie
Muzyka: Pianochocolate – Whisper (na licencji CC)

 

Czy przyszłe samochody mogą być zasilane energią wiatru? A może także energią ze słońca? Maciek pyta o to specjalistów.

 

Nauka w służbie ekologii.

 

 

Inteligentne sieci energetyczne – przykłady dobrych praktyk z duńskiego Bornholmu.

 

Przykład dobrych praktyk. Budynek firmy Elektro-Sanit wykorzystujący energię termalną, słoneczną i wiatr

 

 

Julia pyta o energię wody

 

Tobiasz pyta o prąd ze słońca

 

Krzyś pyta o prąd z wiatru

 

Marysia pyta o ciepły dom







# #
copyright © WMAE
All rigths reserved

Projekt i realizacja  Artneo
Odwiedziny w tym miesiącu: 20094
Odwiedziny ogółem: 985181