Mapa strony
Ciekawe linki
Akutalności
Uwagi Polskiej Izby Gospodarczej Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej do projektu Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju
2016-10-03 09:47:53

 

 

Uwagi Polskiej Izby Gospodarczej Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej
do projektu Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju


W projekcie Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju sektor szeroko pojętej energetyki został potraktowany dość ogólnie. Poszczególnym zagadnieniom poświęcono mniej lub bardziej obszerne zapisy, przy czym ich objętość niekoniecznie odzwierciedla wagę spraw, ale nie tworzą one spójnej wizji, a w szczególności nie określają strategii rozwoju tego ważnego obszaru gospodarki.


Nie jest to grzech właśnie tej Strategii. Od kilku dekad kolejne rządy nie były w stanie przyjąć, a następnie zrealizować efektywnej i nowoczesnej polityki energetycznej Polski, konserwując status quo i powiększając zakres zaniechań, które doprowadziły do obecnego, krytycznego stanu rzeczy.


Zapisy SOR dotyczące sektora energetycznego wydaje się być próbą wyjścia z tego impasu i przełamania niemożności, co jest wartością samą w sobie. Nie budzą też większych wątpliwości zaproponowane kierunki interwencji, może za wyjątkiem bardzo kosztownego zamiaru rozwoju energetyki jądrowej, ale ze względu na bardzo ogólnikową diagnozę stanu wyjściowego, koncentrującą się tylko na stronie podażowej w energetyce wielkoskalowej, przy praktycznie całkowitym pominięciu prognozy potrzeb, wpływu otoczenia zewnętrznego oraz przełomów technologicznych, jakie obserwuje się w światowej energetyce, zaproponowano tradycyjne kierunki działań i przedsięwzięcia, co nie daje podstaw do wiary, że tym razem założone cele zostaną osiągnięte.


Trendy światowe


W energetyce światowej zachodzi właśnie rewolucja zasadniczo zmieniająca podejście do systemów energetycznych. Stare koncepcje scentralizowanych systemów zaopatrujących konsumentów w energię z wielkoskalowych źródeł wykorzystujących paliwa kopalne i energię atomową odchodzą w przeszłość. Dynamicznie rozwija się rozproszona generacja energii, w tym zwłaszcza ze źródeł odnawialnych, coraz częściej współpracujących z magazynami energii. Wspierana jest energetyka prosumencka, angażująca szerokie rzesze obywateli, tak w procesy wytwarzania, jak i jednocześnie optymalizowania zużycia energii. Efektywność energetyczna staje się wyzwaniem we wszystkich sferach gospodarki prowadząc z jednej strony do ograniczania zużycia energii pierwotnej, w tym także do zastępowania tradycyjnych paliw kopalnych ich substytutami, co jednocześnie zwiększa rolę i zapotrzebowanie na energię elektryczną, ale wytwarzaną możliwie najbliżej miejsc jej konsumpcji.


Te trend w ogóle nie zostały zauważone w części diagnostycznej, a także z trudem można ich echa odczytać w części planistycznej.


W szczególności dotyczy to zignorowania efektów postępu technologicznego w energetyce odnawialnej. Jest on niezwykle dynamiczny i jeśli się teraz nie włączymy, jako polska gospodarka w budowanie łańcucha wartości, to już w ciągu 2-3 lat znajdziemy się na marginesie globalnego megatrendu, tracąc szansę na utrzymanie konkurencyjności polskiej energetyki. Zwraca uwagę zepchnięcie na margines bezemisyjnych i o bardzo niskich kosztach zmiennych technologii wiatrowych i słonecznych, z jednoczesnym przyznawaniem preferencji dla technologii biomasowych i geotermii, gdzie koszty zmienne przewyższają podobne wskaźniki dla energetyki konwencjonalnej. Oznacza to, że świadomie skazuje się sektor OZE na strukturalną niekonkurencyjność, uniemożliwiając rozwój zrównoważonego miksu energetycznego, gdzie współpracujące ze sobą źródła niestabilne (elektrownie wiatrowe i słoneczne) i sterowalne (biogazownie, bloki biomasowe) mogłyby tworzyć wartość dodaną umożliwiającą w realnej perspektywie wygaszenie systemów wsparcia.


Zmiany w energetyce są napędzane dwoma przenikającymi się i wzmacniającymi się wzajemnie tendencjami: pierwsza to coraz większa waga zdrowia i czystości środowiska oraz ochrony zasobów naturalnych, a druga to postęp technologiczny, szczególnie w dziedzinie telekomunikacji, umożliwiający zmiany w systemach energetycznych.


Tendencja pierwsza zaowocowała utworzeniem Ramowej Konwencji Klimatycznej ONZ (UNFCCC), która doprowadziła do podpisania w grudniu 2015 r. porozumienia paryskiego będącego powszechną deklaracją polityczną potwierdzającą kierunki rozwoju niskoemisyjnej globalnej gospodarki. Już w tej chwili porozumienie zostało ratyfikowane przez 60 państw reprezentujących 40% światowych emisji zanieczyszczeń, w tym Chiny i USA. W październiku oczekuje się także ratyfikacji porozumienia przez Unię Europejską. Porozumienie paryskie praktycznie tylko potwierdza, że gospodarka niskoemisyjna jest nie tylko konieczna, żeby zahamować zmiany klimatyczne, ale jest też szansą na innowacyjny rozwój gospodarczy.


I tutaj ma znaczenie druga tendencja, czyli dynamiczny postęp technologiczny pozwalający na rozwój niskoemisyjnej energetyki i odchodzenie od paliw kopalnych. Kraje na potęgę inwestują w nowoczesne metody pozyskiwania energii, a dzięki inwestycjom w badania i rozwój ceny wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych regularnie spadają – energetyka wiatrowa już może konkurować z węglową, a słoneczna za chwilę będzie na tym samym poziomie.


Jak wynika z rocznego raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) za 2015 rok, inwestycje w przedsięwzięcia wykorzystujące paliwa kopalne wyniosły 55% całości w 2015 i zmalały z 61% w 2014. W tym samym czasie inwestycje w energetykę odnawialną wzrosły z 12 do 14%. Pozostałe nakłady to inwestycje w sieci i efektywność energetyczną. W raporcie IEA zwraca także uwagę, że instalacje wybudowane w 2015 r. są o około 40% tańsze w porównaniu z rokiem 2011, co więcej, są bardziej efektywne, dając około 30% energii elektrycznej więcej niż źródła o tej samej mocy wybudowane w roku 2011. Oczywiście dalej są realizowane inwestycje w konwencjonalną energetykę, bo wiadomo, że transformacja nie następuje w jeden dzień ani rok i potrzebne są rozwiązania podtrzymujące system w okresie wprowadzania zmian.


Te trendy są w Polsce dosyć powszechnie negowane i nieuwzględniane w decyzjach politycznych. Odnawialne źródła energii i energetyka rozproszona są postrzegane jako margines, a jedyną przyczyną jej rozwoju są zobowiązania przyjęte na forum Unii Europejskiej, kontestowane zresztą przez kolejne rządy. Świadczą o tym nie tylko wypowiedzi prominentnych polityków, członków rządu, ale także przyjmowane przepisy, takie jak ustawa o inwestycjach w elektrownie wiatrowe czy właśnie znowelizowana ustawa o odnawialnych źródłach energii.

Dyskusja dotycząca zmian w energetyce światowej nie pojawia się w projekcie SOR, który ma być dźwignią Polski do nowoczesnej gospodarki i w wyniku jej braku także zidentyfikowane kierunki rozwoju budzą wątpliwości. Praktycznie, tak jak w poprzednich dokumentach strategicznych, nie ma decyzji o kierunkach rozwoju energetyki. W projekcie są bowiem wskazane zarówno strategiczne projekty rozwoju energetyki atomowej, jak i rozproszonej (niekoniecznie odnawialnej) i węglowej. Co prawda nie ma w SOR projektów rozwijania tzw. czystych technologii węglowych, jednak wypowiedzi ministra energii jasno świadczą o takich zamiarach resortu.


Problem w tym, że Polska nie prowadziła dotychczas zakrojonych na szeroką skalę projektów badawczo-rozwojowych, nawet w zakresie energetyki węglowej i praktycznie zaczyna od zera, a energetyczna rewolucja światowa cały czas przybiera na sile. Konieczny jest zatem wybór priorytetowych projektów, które pozwolą Polsce stawić czoła zachodzącym zmianom.


Wybór priorytetów


Czy zatem priorytetem powinna być energetyka atomowa, w której Polska nie ma żadnych doświadczeń i planuje powstanie reaktorów o mocy 6 GW? Stopień zaawansowania technologii elektrowni nuklearnych na świecie jest wysoki, będziemy w związku z tym niejako skazani na uzależnienie się od technologii zagranicznej. Trudno bowiem myśleć o wykształceniu nowej kadry specjalistów zdolnych konkurować na rynku światowym dla 6 GW nowych mocy energetycznych.


Czy priorytetem powinny być czyste technologie węglowe, w sytuacji kiedy ze światowych trendów widać schyłek ery paliw kopalnych i traktowanie energetyki węglowej jako technologii przejściowej w czasie transformacji energetyki?


Czy może jednak priorytetowo powinna być traktowana energetyka odnawialna i rozproszona, będąca technologią docelową, przygotowująca ścieżkę transformacji polskiej energetyki i gospodarki. Jak wskazują często politycy i zwolennicy kontynuacji tradycyjnego systemu i zależności Polski od paliw kopalnych (w tym w dużym stopniu importowanych), energetyka odnawialna i rozproszona nie ma samych zalet, najbardziej rozpowszechnione źródła takie jak słońce i wiatr są zależne od warunków pogodowych i wymagają źródeł sterowalnych, które zapewniają zaopatrzenie w energię na zawołanie. Tutaj jest ważna rola źródeł wykorzystujących biomasę, przede wszystkim biogazowych, które dodatkowo mogą służyć za magazyn energii. Nie do przecenienia w energetyce rozproszonej jest także rola inteligentnych sieci, internetu rzeczy i mechanizmów zarządzania popytem. Te wszystkie obszary wymagają szeroko zakrojonych prac badawczo-rozwojowych i wdrożeniowych, jednak ze względu na szeroką skale możliwego zastosowania bardziej opłaca się w nie inwestować, zakładając przyszłą dominującą rolę oze.


Kolejnym argumentem przeciwników energetyki odnawialnej są jej wysokie koszty, jednak te po pierwsze spadają regularnie jak pokazują raporty IEA i IRENA, po drugie spadek cen oznacza, że technologie znajdują się w dalszym ciągu na krzywej dojrzewania i w dalszym ciągu jest szansa włączenia się w tworzenie łańcucha wartości, na czym Polsce powinno najbardziej zależeć.


Elektromobilność

W projekcie SOR jest jedna próba włączenia się do światowej rewolucji energetycznej, którą jest projekt elektromobilności transportu, który staje się również sztandarowym projektem Ministerstwa Energii. Rzeczywiście samochody elektryczne stają się przyszłością przemysłu motoryzacyjnego.


Ropa naftowa jest w Polsce w całości importowana i możliwość zmiany napędu, w dodatku na mniej zanieczyszczający środowisko powinna być traktowana priorytetowo. Prace nad samochodami elektrycznymi są prowadzone od wielu lat z wysokimi nakładami finansowymi i samochody elektryczne są już wprowadzane na rynek. Polska znowu nie znajduje się w czołówce, ale istnieje możliwość włączenia się w proces i znalezienia niszy w potencjalnie masowym przemyśle, który moment dominacji ma jeszcze przed sobą.


Jednak w projekcie SOR proponowany jest samochód elektryczny opalany węglem spalanym w tradycyjnym, scentralizowanym systemie. W takim układzie nie jest wykorzystywana synergia zastosowania samochodu elektrycznego w połączeniu z energetyką rozproszoną. Samochód taki może być jednocześnie magazynem energii, pobierającym ją w czasie kiedy jest zwiększona produkcja, a jednocześnie mniejsze zużycie (np. w nocy) i oddającym w czasie największego szczytu zapotrzebowania. Układ taki ma największe znaczenie dla stabilizacji produkcji energii elektrycznej w małym układzie elektroenergetycznym czyli w energetyce rozproszonej, jednocześnie rozwiązując największy problem magazynowania energii.


Wnioski


Rewolucja energetyczna powinna zostać odzwierciedlona w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, w przekonaniu PIGEOR, SOR powinien określać cele dla rozwoju poszczególnych sektorów energetyki w perspektywie średnioterminowej, co najmniej do 2030r. Wyznaczone cele nie powinny hamować procesów rozwojowych w innych sektorach gospodarki, a jednocześnie powinny zachęcać do udziału w ich osiąganiu przedsiębiorców z sektora niepublicznego. Tylko w taki sposób można stworzyć warunki dla wzrostu efektywności inwestycji energetycznych i prawdziwej, a nie dekretowanej innowacyjności.


Stworzenie warunków dla zrównoważonej energetyki rozproszonej sprzyjałoby też znaczącemu zmniejszeniu zanieczyszczenia powietrza, jednego z najpoważniejszych obecnie problemów środowiskowych i zdrowotnych w Polsce, nie wspominając już o realizacji międzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie polityki klimatycznej i celów Unii Europejskiej dotyczących rozwoju odnawialnych źródeł energii.







# #
copyright © WMAE
All rigths reserved

Projekt i realizacja  Artneo
Odwiedziny w tym miesiącu: 4079
Odwiedziny ogółem: 1572797